برتری های زن و مرد
« وَلاتـَتـَمـَنـَّوا ما فـَضـَّلَ اللـّهُ بـِهِ بـَعضـَکـُم عـَلی بـَعضٍ ، لـِلرِّجالِ نـَصیبٌ مـِمـَّا اکتـَسـَبوا وَلـِلنـِّساءِ نـَصیبٌ مـِمـَّا اکتـَسـَبنَ ، وَاسئـَلوُا اللـّهَ مـِن فـَضلـِهِ ، اِنَّ اللـّهَ کانَ بـِکـُلِّ شـَییءٍ عـَلیماً »
( نساء – 32 )
کلمه « تمنّی » که فعل نهی « لاتـَتـَمـَنَّوا » ازآن گرفته شده است ، به معنای این است که انسان بگوید ای کاش فلان جریان ، فلان جور پیش می آمد ( ویا فلان چیز را می داشتم ) واگر چنین گفتاری را تمنا بنامند ، ظاهرا ازباب نامگذاری وتوصیف لفظ به صفت معنا است . چون تمنا وآرزو کار زبان نیست بلکه کار دل است . دل وقتی چیزی که آن را دوست می دارد ولی دست یافتن به آن را دشوار وغیرممکن می بیند ، حالت آرزو درآن پیدا می شود . حال چه این که صاحب این دل آرزویش را به زبان نیز جاری بکند ویا نکند .
مراداز « فضل » ( برتری ) دراین آیه ، برتریهایی است که خداوند به هریک از دوطایفه مرد و زن داده است . احکامی درخصوص مردان تشریع کرده واحکامی دیگر درخصوص زنان ( آن می گوید ای کاش من مرد بودم واین می گوید ای کاش من زن بودم ) چون هریک ازاین دوطایفه احکامی بنفع خود دارد . مثلا سهم الارث مرد بیشتراز سهم الارث زن می باشد واین برای مردان مزیتی است . ودرعوض زنان مزیتی دیگر دارند وآن اینست که خرجشان بعهده خودشان نیست بلکه بعهده مردان است ، علاوه براین درازدواج مردان باید پول ومهریه بدهند وزنان مهریه می گیرند .
این برتریها را خدایتان دربینتان قرار داده است ( واو هرکاری را به مصلحت شما می کند )
« بـَعضـَکـُم عـَلی بـَعضٍ » : فرد برتر بعضی ازخود شماست وازشما جدا نیست ( وحسادت ورزیدن تو نسبت به او ، به این می ماند که دست نسبت به بینایی چشم حسد بورزد ودرصدد برآید تخم چشم را ازکاسه درآورد بااینکه بینایی چشم ، بینایی دست نیز هست ).
خداوند ریشه علاقه مندی به مزیتها وبدنبالش سعی وکوشش برای بدست آوردن آن را دردلها نهاده تاخانه دنیا به این وسیله آباد شود . به همین جهت دربرخورد بااین مزایا نخست آرزوی داشتن آنها دردل پیدا می شود ووقتی این آرزو تکرار شد ، مبدل به حسادتی نهفته چون آتشی درزیر خاکستر می گردد وباز دراثر تعقیب کردن همه روزه ، اندک اندک این آتش اززیر خاکستر بیرون آمده ، ازقلب به مقام عمل خارجی سرایت می کند وبادرنظر گرفتن اینکه این حسد خاص یک نفر و دونفر نیست ( زیرا همه مردم دل دارند ) ، اگر حسد همه ی دلها به هم منضم شود ، بلوایی راه می افتد که زمین را پراز فساد نموده ، حرث و نسل را تباه می سازد .
پس معنای آیه تااینجا به این صورت می شود : ( آرزو مکنید که شما نیز آن برتریها ومزایای مالی وغیرمالی که دیگران دارند وخدای تعالی یکی ازدوطایفه شما مردان وزنان را به آن اختصاص داده بشما نیز بدهد وخلاصه مردان آرزو نکنند ای کاش مزایای زنان را می داشتند وزنان نیز آرزو نکنند ای کاش مزایای مردان را می داشتند . برای اینکه این فضیلت بدون جهت به صاحبان آن داده نشده است . صاحب فضیلت یاآن را با نفسیت اجتماعی خود بدست آورده ویا باعمل اختیاریش یعنی تجارت وامثال آن . ومعلوم است که هرکس هرچیز راکسب کند ازآن بهره ای خواهد داشت وهرکس هربهره ای دارد به خاطر اکتسابی است که کرده ) .
تفسیر المیزان
انتخاب کتاب با انتخاب دوست فرقی ندارد، همانگونه که باید برای معاشرت دوستان خوب انتخاب کرد، برای مطالعه نیز باید کتابهای خوب را برگزید. ما همانطور که مسئول کارهای خود می باشیم مسئول مطالعه خویش هستیم. باید کتابی مطالعه کنیم که فکر ما را روشن و عقل ما را قوی کند نه کتابی که وقت ما را تلف نماید. (از کتاب کشکول طبسی)